Klimada 2.0
Logotypy

Uprawa alejowa – Gospodarstwo rolne w Unieradzu

Informacje
Tytuł praktyki Agroleśnictwo
Przykład realizacji

Uprawa alejowa – Gospodarstwo rolne w Unieradzu

Galeria realizacji

Zdjęcie: Uprawa alejowa Pana Marcina Przytockiego (fot. R. Borek)

Główne cele

Zmniejszenie stresu termicznego
Poprawa wilgotności gleby
Zmniejszenie prędkości wiatru
Poprawa jakości wód
Zwiększenie różnorodności biologicznej

Sektory

Rolnictwo
Gospodarka wodna
Różnorodność biologiczna

Główne zagrożenia klimatyczne

Wzrost temperatury powietrza
Fale upałów
Susza
Silny wiatr

Główne działania

Uprawa alejowa roślin wieloletnich (drzew, krzewów) w rzędach przecinających pola uprawne to innowacyjna metoda wspierająca zwiększenie odporności rolnictwa na zmiany klimatu i związane z nimi zmiany zasobów wodnych. Uprawa alejowa wpływa na ograniczenie prędkości wiatru, zwiększenie wilgotności gleby i ograniczenie stresu termicznego. Szczególne znaczenie ma na polach uprawnych znajdujących się na stokach, gdy drzewa sadzone są w poprzek linii spadku stoku.

Efekty

Podstawowe zalety upraw alejowych:

  • Ograniczają spływ powierzchniowy i erozję gleby oraz wpływają na poprawę jakości wód;
  • Korzenie i opadłe liście wzbogacają materię organiczną gleby, zmniejszają jej gęstość i zwiększają zdolność do magazynowania węgla;
  • Wspierają różnorodność biologiczną; 
  • Pasy zieleni wokół pól spowalniają proces ewapotranspiracji, poprawiając wilgotność gleby;
  • Działają konserwująco na pokrywę śnieżną opóźniając topienie się śniegu i wolniejsze roztopy;
  • Przechwytują i neutralizują znaczną część azotanów oraz fosforanów, uniemożliwiając ich spływ powierzchniowy do zbiorników wodnych;
  • Urozmaicają krajobraz poprzez zwiększenie jego wartości estetycznych;
  • Pochłaniają dwutlenek węgla.

Praktyki rolno-leśne zwiększają sekwestrację węgla w znacznym stopniu w porównaniu z rolnictwem tradycyjnym, tym samym ograniczają skutki emisji gazów cieplarnianych. Węgiel magazynowany jest przez drzewa, w korzeniach drzew oraz w glebie. Istotną korzyścią jest dywersyfikacja produkcji – owoce, zboża, orzechy, drewno – w wyniku której generowany jest w ciągu roku dodatkowy dochód w gospodarstwie.

Proces wdrażania

Drzewa do uprawy alejowej powinny być dobierane tak, aby wraz z ich wzrostem nie zacieniały otoczenia zajętego pod uprawy rolnicze. Wybrane rośliny powinny dostarczać użyteczne produkty (np. owoce, drewno) i mieć na tyle długie korzenie by nie stanowiły konkurencji z roślinami rolniczymi w dostępie do wody. Zalecany układ alei składa się z dwóch rzędów drzew pomiędzy którymi sadzone są krzewy lub rośliny użytkowe. W przestrzeniach między drzewami należy sadzić rośliny cieniolubne.

Drzewa i krzewy polecane do sadzenia w systemach alejowych to:

  • jabłonie i grusze, 
  • śliwy i wiśnie, 
  • ozdobne gatunki zdrewniałe, jak drzewka choinkowe, dereń, tarnina,
  • rośliny lecznicze, np. dziurawiec, dziki bez, wierzba,
  • wartościowe owoce, np. jagody, truskawki, maliny, żurawina, porzeczka, świdośliwa, rokitnik, aronia, agrest czy orzech laskowy.

Powodzenie systemów alejowych musi bazować na metodzie prób i błędów oraz zdrowym rozsądku. Warto zacząć od założenia uprawy w systemie alejowym na niewielkiej powierzchni, w celu przetestowania zanim rozszerzymy ją na większy obszar.

Preferowane jest sadzenie drzew w rzędach zorientowanych z północy na południe, by zmniejszyć konkurencję o światło słoneczne. Zacienienie będzie zwiększać się wraz ze wzrostem drzew, stąd może zaistnieć potrzeba zmiany upraw prowadzonych pomiędzy rzędami, w celu ich dostosowania do zmieniających się warunków.

Uzasadnienie dlaczego projekt jest przykladem dobrej praktyki

Połączenie uprawy roślin i drzew oferuje dywersyfikację produktów rolnych, minimalizując ryzyko powodowane niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi. Jednocześnie zwiększa się odporność systemu oraz jego biologiczną różnorodność.

Miejsce realizacji

Polska, Unieradz

Metryka działania

KontaktPraktycznych uwag nt. prowadzenia takich upraw można zasięgnąć od Pana Marcina Przytockiego: mapi.las@wp.pl

Data realizacji: 2014

Lokalizacja projektu: Gospodarstwo rolne w Unieradzu, woj. Zachodniopomorskie, powiat kołobrzeski

Źródło: www.openstreetmap.org

Literatura

Uprawa alejowa jako forma dywersyfikacji i poprawy stanu środowiska
http://www.agroforestrynet.eu/afinet/divina/factsheet/FSPolaco/20190623_factsheet_11_pl_web_0.pdf

Powrót do natury
https://www.bezpluga.pl/wiadomosci/powrot-do-natury,107477.html

Słowa kluczowe

Agroleśnictwo, Uprawa alejowa, Unieradz, Gospodarstwo rolne, Rolnictwo, Gospodarka wodna, Różnorodność biologiczna, Wzrost temperatury powietrza, Fale upałów, Susza, Silny wiatr, Rośliny na polu, Spływ powierzchniowy, Wilgotność gleby, Wolniejsze roztopy, Krajobraz, Praktyki rolno –leśne, Dywersyfikacja produktów rolnych

KONTAKT

Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy
ul. Słowicza 32
02-170 Warszawa

Biuro projektu:
tel.: 22 37 50 525
e-mail: klimada2@ios.gov.pl

Sekretariat:
tel.: 22 37 50 525
fax: 22 37 50 501
e-mail: sekretariat@ios.gov.pl

Dodatkowe informacje:

Google Maps